Juli 1308 -
die Ratgeber des Landes
Dithmarschen beurkunden einen
Friedensvertrag mit der Stadt Hamburg
Dieser Vertrag wurde schon in Boltens
Dithmarschen-Chronik von 1782
(Seite 367) präsentiert. Die dort vorgestellte Version wurde vom
Hamburger
Licentiaten Schuback bekannt gemacht und basiert auf dessen
gedruckter Abschrift
aus einem alten Kopien-Buch. Der im Kopien-Buch vorgefundene Vertrag
weicht jedoch
in zahlreichen Punkten vom Originaldokument ab, worauf bereits Hübbe
(1827, S. 567
und 577) aufmerksam machte.
Merkwürdigerweise existieren in
diesem Falle jedoch zwei Originale, wobei die von Bolten publizierte
schubacksche
Abschrift sich offensichtlich von der Version B ableitet, ohne aber mit
ihr
identisch zu sein.
Die hier präsentierten Texte orientieren sich an
den Versionen
A und B im Urkundenbuch von Hasse (1896, Urkunden Nr. 176 und 177,
Seite 93
bzw. 94). Sie wurden in ähnlicher oder identischer Form auch im
Hamburgischen
Urkundenbuch von Hagedorn (1911, dort Urkunde Nr. 164 auf Seite 105)
abgedruckt.
Der wichtigste Unterschied zwischen den beiden Ausfertigungen ist, dass
die
Version A im Gegensatz zu der Version B die Namen zahlreicher Seeräuber
aus dem
Kirchspiel Brunsbüttel enthält.
Version A
Vniuersis presencia
visuris ac audituris, consules terre
thitmarchie salutem et
noticiam veritatis Cum plures cause inter consules hambur//
genses ex parte vna et nos ex alia sepius accidissent,
et nos super eisdem cum
prefatis composicionem integram fecerimus, dei clemencia
et //
discretorum virorum auxilio mediante, nos eandem de
nouo si meliori modo
stabiliri potest firmiter stabilimus, sed quia videbatur
quibusdam //
de parrochia brunesbutle, videlicet ameringemannis et
edigmannis et communiter
villam que dicitur groden inhabitantibus quod ad
composici//
onem generalem terre nostre essent coacti, et propter
hoc adhuc aliquali rancore
et inuidia
mouerentur contra dictos consules et burgenses, occa//
sione quorundam decollatorum per hadelerios
hamburgensibus presentatos,
quod tamen recognoscimus compositum prius esse, sed
quia terra nostra modo //
maiori pace gaudet, ipsi instinctu spiritus sancti ad
hoc sine dubio inclinati, et a
discretis viris moniti, finem viciis facere
cupientes, et //
meliores terre
nostre deum timentes, imitari in omnibus proponentes,
vnanimiter,
sed
nominatim, nicolaus amickensone, hennecke fre//
sensone, nicolaus ommensone, herdig grote mertin sone,
siric frater suus, mane,
stuken sone, williken frater suus, ede iungher, //
williken frater suus, boleke hoyke, ote frater suus, iohannes
pram, ameke mul,
rode ameke, nanne wedele, henneke boke, henneke //
titenannensone, herder knechteken, ad nostram presenciam
accesserunt, omnem
accionem et querelam quibus huius occasione et omnium //
aliarum rerum et causarum prefatos consules et burgenses
exosos et suspectos
habuerunt et habere poterant in futurum, ex //
corde suo non compulsi sed animo beniuolo dimiserunt
promittentes, coram nobis
bona fide et premissum iuramento vallantes pro //
se ac posteris suis, quod numquam istarum causarum et
actionum memores in
malo esse debeant, nec vmquam contra sepe dictos consules
et bur//
genses, vel aliquem mercatorem vndecumque venientem ac
ad eos declinantem,
vel ab eis recedentem,
aliqualiter eccedere, sed //
eosdem in personis et rebus, in terris et in aquis
corporaliter defendere et fideliter
promouere, Huius rei testes sunt, et huic
scripto sigil//
lum terre nostre duximus apponendum in testimonium et
in signum, Datum in meldorp
anno domini. M. CCC. VIII. in octaua sancti
iohannis baptiste ac sanctissimi domini precursoris.
Version B
Vniuersis presencia
visuris seu audituris, consules et
vniuersitas terre thitmarchie
salutem et noticiam veritatis, Cum plures cause
inter consules //
Hamburgenses ex parte vna et nos ex alia sepius
accidissent, et nos super eisdem
cum prefatis composicionem integram fecerimus
dei clemencia et discretorum virorum //
consilio mediante, nos eandem de nouo si meliori modo
stabiliri potest in hiis scriptis
firmiter stabilimus, sed quia videbatur
quibusdam de parrochia bruns//
butle videlicet amitzemannis, stukenedenmannis, wanickemannis,
todenmannis et communiter
villam que groden dicitur inhabitantibus, quod ad
composicionem gene//
ralem terre nostre essent coacti et propter hoc ad huc
aliquali rancore mouerentur contra predictos
consules et burgenses, occasione
quorundam collatorum, quod tamen recog//
noscimus compositum coram nobis ex integro prius esse,
sed quia terra nostra modo
maiori pace gaudet ipsi instinctu sancti spiritus ad
hoc sine dubio inclinati et a discretis //
viris moniti finem viciis facere cupientes et meliores
terre nostre deum timentes imitari in
omnibus proponentes, vnanimiter sicud prenomina//
ti sunt amitzemanni, stuckenedenmanni, wanekemanni,
todenmanni, et ceteri de
predicta villa ad nostram presenciam accesserunt,
omnem actionem //
et querelam quibus huius occasione, et omnium aliarum
rerum et causarum prefatos
consules et burgenses exosos et suspectos habuerant
et habere po//
terant in futurum ex corde suo non compulsi sed animo
beniuolo dimiserunt, promittentes
coram nobis bona fide et premissum iuramento
//
vallantes pro se ac posteris suis quod istarum
causarum et actionum nuncquam in malo
memores
esse debeant nec vnquam contra sepedictos consules //
et burgenses vel aliquem mercatorem vndecumque
venientem ac ad eos declinantem vel
ab eis recedentem aliqualiter excedere sed
eosdem //
in personis et rebus in terris et aquis corporaliter defendere
et fideliter promouere, preterea
si quod
absit predicti consules, burgenses vel alii //
mercatores procedente tempore ab eisdem in bonis vel
rebus quibuscumque spolio vel alio
modo quocumque dampna sustinerent, ad refusionem
talis //
dampni vel spolii non est eorum standum iuramento, sed
qui passi fuerint quantitatem
dampni eis illati coram consulibus predicte
ciuitatis //
suo iuramento firmabunt et postea nobis dicti consules
id per suas significabunt litteras que
littere de dampno faciant nobis fidem,
ipsum que //
dampnum hisdem refundere omnitenus tenebuntur sicud littere pretestatur
In huius rei
restimonium sigillum nostrum presentibus //
duximus apponendum Datum in meldorp anno domini. M°. CCC°. VIII°. in
octaua beati
Johannis baptiste et domini precursoris.
Literatur
Bolten, J.A. (1782):
Ditmarsische Geschichte. Zweiter Theil. Flensburg und Leipzig,
Kortens Buchhandlung. Unveränderter Nachdruck 1969, Verlag Schuster,
Leer. 499
Seiten.
Hübbe, U. (1827): Verhältnisse
der Dithmarschen mit den Hamburgern, vom Jahre Christi
1265 bis 1316. Aus Urkunden. In: Neocorus (1598): Dithmersche
historische
Geschichte. Hrsg. von F. C. Dahlmann im Jahre 1827, Ausgabe von 1904,
Heider
Anzeiger, Heide. 584 Seiten.
Hagedorn A. (1911):
Hamburgisches
Urkundenbuch. 2. Band. Erste Abteilung, 1301-1310. Verlag von Leopold
Voss,
Hamburg. 836 Seiten.
Hasse P. (1896):
Schleswig-Holsteinische
Regesten und Urkunden III (1301-1340). Verlag von Leopold Voss, Hamburg
und
Leipzig. 729 Seiten.
Letzte Änderung 18.4.2010